Korte samenvatting van een goed reviewartikel van Marano et al. (2025) over handschrift versus typen:

Neurowetenschappers concluderen dat je meer leert en onthoudt als je je handschrift inzet.

Hoe weet men dit?
Motorische actie wordt door het neurale netwerk aangestuurd. Tijdens schrijven met de hand wordt meer hersenactiviteit gemeten dan tijdens typen op een toetsenbord. En laat nou het geheugen veel hersenactiviteit nodig hebben om (nieuwe) informatie te onthouden!

Tijdens handschriftactiviteiten zijn meerdere hersengebieden actief en dit wordt toegewezen aan de complexiteit van de handschriftvaardigheid.

Handschrift vraagt namelijk fijn motorische vaardigheden met voor iedere letter een andere bewuste en precieze handbeweging. Hierbij zijn motorische, sensorische, visuele en hogere orde cognitieve processen betrokken

Typen is een motorisch en visueel proces met een passievere cognitieve betrokkenheid. De motorische vaardigheid bestaat uit steeds dezelfde simpele vingerbeweging voor het indrukken van een toets om een letter te produceren.

 Een ander voordeel van het inzetten van het handschrift, zit in de grotere betrokkenheid bij de leerstof. Zo bevordert meer tijd en aandacht het onthouden. Ook draagt meer concentratie bij aan intensieve cognitieve verwerking.

Handschrift gaat langzamer en de aandacht is daarbij gericht op één punt in de ruimte en tijd: het schrijfspoor dat door de pen ontstaat.

Typen is sneller met verdeelde aandacht: kijken naar het beeldscherm en typen op het toetsenbord.

Zet je handschrift in om te leren en om nieuwe informatie te onthouden.

Denk hierbij aan:

• aantekeningen of een mindmap maken van (bekende en) nieuwe informatie, om deze kennis eerst overzichtelijk bij elkaar te zetten om dit vervolgens te onthouden.
• het juist spellen van woorden of het leren van een nieuwe taal. Woorden actief opschrijven waarbij een zichtbaar spoor wordt achtergelaten, is effectiever dan alleen het woord lezen of uitspreken.
• sommen en berekeningen uitschrijven om zo overzicht en inzicht te krijgen over de denkstappen.

 Het toetsenbord kan effectiever zijn als je langere teksten gaat schrijven.
Typen geeft meestal een hogere snelheid van tekstproductie en je kunt zo ook bijvoorbeeld eenvoudiger de geschreven tekst reviseren.

Wat betekent dit voor het handschriftonderwijs?
Het is belangrijk dat kinderen op school getraind worden om hun handschrift succesvol in te kunnen zetten. Handschrifttraining moet dan bestaan uit het aanleren en oefenen van een goede vormgeving op letter, woord en tekstniveau.

Daarbij is alleen oefenen vaak niet genoeg, want als je niet weet hoe het moet, kun je het ook niet beter gaan doen. Schrijfwijs biedt zowel de kennis als de oefeningen.

Bron:
Marano, G., Kotzalidis, G.D., Lisci, F.M., Anesini, M.B., Rossi, S., Barbonetti, S. . . . Mazza, M. (2025)  The Neuroscience Behind Writing: Handwriting vs. Typing. Who Wins the Battle? Life 15(345).